Regelt een Nederlandse arbodienst automatisch ook je Belgische vestiging? Nee. Wie verantwoordelijk is voor welzijn op de werkvloer — ook bij koude werkplekken — is in België structureel anders geregeld dan de Nederlandse indeling met een ondernemingsraad of arbodienst. Dit artikel zet op een rijtje wie in een Belgisch bedrijf welke rol speelt: van de preventieadviseur tot het CPBW.
Wettelijke basis in België
De basis is de Welzijnswet van 4 augustus 1996, uitgewerkt in de Codex over het welzijn op het werk. Titel 7 van boek II van de Codex regelt specifiek de werking van het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) — het orgaan dat soms, ten onrechte, op één lijn gezet wordt met de Nederlandse ondernemingsraad.
De preventieadviseur: verplicht voor elke werkgever
Ongeacht de grootte van je bedrijf moet je een preventieadviseur aanstellen. Heb je geen interne preventiedienst, dan huur je die functie extern in via een EDPBW (externe dienst voor preventie en bescherming op het werk). De preventieadviseur adviseert over de risicoanalyse en de preventiemaatregelen — ook wanneer het om koude werkplekken gaat: de temperatuur in een koelcel, hoe lang iemand buiten staat, of welke kledij nodig is. In de praktijk is de preventieadviseur meestal de eerste die je raadpleegt zodra er twijfel bestaat over de omstandigheden op een koude werkplek. Hoe zo'n risicoanalyse er inhoudelijk uitziet, lees je in ons artikel over risico-inventarisatie voor koude werkplekken.
Het CPBW: verplicht vanaf gemiddeld 50 werknemers
Telt je technische bedrijfseenheid gemiddeld 50 werknemers of meer, dan moet er een CPBW zijn. Let op: dat is niet per definitie dezelfde grens als je juridische entiteit — welke afdelingen samen een technische bedrijfseenheid vormen, wordt bepaald op basis van economische en sociale criteria.
Zo is het CPBW samengesteld
- Paritair: een werkgevers- en een werknemersafvaardiging, waarbij het aantal werkgeversvertegenwoordigers niet hoger mag zijn dan het aantal werknemersvertegenwoordigers.
- De werknemersvertegenwoordigers worden om de vier jaar verkozen via de sociale verkiezingen.
- De preventieadviseur treedt op als secretaris van het comité en maakt geen deel uit van een van beide afvaardigingen.
Geen CPBW? Dan de vakbondsafvaardiging — of rechtstreeks overleg
Zit je bedrijf onder de drempel van 50 werknemers, dan neemt de vakbondsafvaardiging de welzijnstaken over, als die er is. Is er ook geen vakbondsafvaardiging, dan behandel je als werkgever welzijnsvragen — ook over koude werkplekken — rechtstreeks met je werknemers.
Vertaald naar de koude werkplek
Concreet betekent dit: de preventieadviseur voert of begeleidt de risicoanalyse van jouw koude werkplekken en adviseert over maatregelen. Heb je een CPBW, dan wordt dat advies daar besproken en kunnen werknemersvertegenwoordigers vragen stellen of extra maatregelen aankaarten. Heb je geen CPBW, dan loopt dat overleg via de vakbondsafvaardiging of rechtstreeks met je team. In alle gevallen blijft de preventieadviseur je aanspreekpunt voor concrete vragen over blootstelling aan kou, pauzeregelingen en persoonlijke bescherming.
Geen ondernemingsraad, arbodienst of bedrijfsarts in België
Kom je elders — of op Nederlandstalige pagina's — termen tegen als 'ondernemingsraad (OR)', 'arbodienst' of 'bedrijfsarts'? Die spelen in Nederland een vergelijkbare rol, maar het gaat niet om dezelfde wetgeving of structuur. In België zoek je dus niet naar een OR, maar naar het CPBW of de vakbondsafvaardiging; niet naar een arbodienst, maar naar een EDPBW; en niet naar een bedrijfsarts, maar naar de preventieadviseur-arbeidsarts.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Bepalend zijn de actuele Belgische wet- en regelgeving en het advies van je preventieadviseur.
Werk je zelf op een koude werkplek en wil je naast het advies van je preventieadviseur ook zelf iets doen? Ontdek onze verwarmde werkjassen.
Bekijk verwarmde werkjassen →Veelgestelde vragen
Moet elk bedrijf in België een preventieadviseur hebben?
Ja. Elke werkgever moet een preventieadviseur aanstellen, intern of extern via een EDPBW, ongeacht de bedrijfsgrootte.
Vanaf hoeveel werknemers is een CPBW verplicht?
Vanaf gemiddeld 50 werknemers per technische bedrijfseenheid. De exacte afbakening van die eenheid gebeurt op basis van economische en sociale criteria.
Is het CPBW hetzelfde als de Nederlandse ondernemingsraad?
Nee. Het CPBW werkt volgens de Belgische Welzijnswet en de Codex over het welzijn op het werk, met een eigen samenstelling en bevoegdheden rond preventie en welzijn op het werk.
